Postrzeganie logopedy się zmienia. Nowe technologie i personalizacja rewolucjonizują terapię

Mam wrażenie, że największą zmianą jest to, że domyślny profil logopedy, specjalisty, się zmienia. Kiedyś myśleliśmy o nim jako kimś, kto zajmuje się wymową „R”. W tym momencie logopeda zajmuje się neurorehabilitacją, pacjentami poudarowymi czy powypadkowymi. Ten profil stał się o wiele bardziej specjalistyczny i szerszy – mówi w rozmowie z agencją Newseria podczas PARP Future Camp w Rynie Arkadiusz Klej, współzałożyciel SpeechFlow.

Jak podaje amerykańska agencja rządowa National Institutes of Health (NIH), terapia logopedyczna może być stosowana w przypadku wielu różnych problemów i zaburzeń mowy, od drobnych, takich jak chrypka, po częściową utratę mowy spowodowaną uszkodzeniem mózgu.

Telefony na pewno odbierają nam szansę do tego, żeby ćwiczyć, obciążyć mózg, ale nie zawsze to jest ich wina. Czasami to jest kwestia tego, jak my ich używamy. Jeśli nie potrafimy czegoś wymyślić i sprawdzamy to, to nie ma w tym nic złego. Ale jeśli chcemy, żeby technologia wszystko robiła za nas, na przykład odbierała nam szansę do nauki, to rzeczywiście może być problemem – uważa Arkadiusz Klej.

Z urządzeń mobilnych korzystają coraz młodsze dzieci. Jak wynika z badania CBOS „Dzieci a smartfony, tablety i komputery”, wśród rocznych maluchów odsetek ten wynosi 4 proc., dwulatków 35 proc., trzylatków 47 proc., czterolatków 64 proc., a wśród pięciolatków – 78 proc. Średni czas korzystania z urządzeń wśród najmłodszych dzieci poniżej piątego roku życia to mniej niż godzina. W przypadku dzieci w wieku pięciu–siedmiu lat jest to godzina dziennie, a w przypadku mających od 8 do 11 lat od półtorej godziny do nieco ponad 2 godzin.

Amerykańska Akademia Pediatryczna (AAP) zaleca, aby dzieci poniżej 18 miesiąca życia unikały ekranów, z wyjątkiem wideorozmów. W jej opinii w przypadku dzieci w wieku od 18 miesięcy do dwóch lat należy zachęcać rodziców, aby wybierali programy wysokiej jakości do wspólnego oglądania i nie pozwalali dzieciom na samodzielne korzystanie z mediów. Jeśli chodzi o dzieci w wieku od dwóch do pięciu lat, należy z kolei ograniczyć czas spędzany przed ekranem do godziny dziennie lub mniej, poświęcając go na oglądanie wysokiej jakości programów.

Najważniejsze jest to, żeby stymulować się wieloma bodźcami jednocześnie. Dziecko robi to naturalnie. Szuka, bawi się, jest otwarte, nie jest przebodźcowane. Człowiek, który jest w stanie być ciekawy, to człowiek, który sam szuka stymulujących go bodźców – tłumaczy współzałożyciel SpeechFlow.

Przynajmniej połowa dzieci w próbie badanej przez Akademię Pedagogiki Specjalnej w Warszawie w ramach projektu „Brzdąc w sieci 4.0 – korzystanie z urządzeń ekranowych a funkcje wykonawcze u dzieci w wieku przedszkolnym – analiza równoważności narzędzi cyfrowych i niecyfrowych” bawi się codziennie lub prawie codziennie na świeżym powietrzu, angażuje się w zabawy plastyczne, korzysta z urządzeń ekranowych i bawi się zabawkami. 50 proc. maluchów czyta książki i układa puzzle przynajmniej cztery–pięć dni w tygodniu lub częściej.

Mam wrażenie, że jeśli chodzi o bezpieczeństwo dzieci, to najważniejsze jest to, żeby ekrany nie pojawiały się za wcześnie. Amerykańska Akademia Pediatryczna bardzo jasno podaje, że do piątego roku życia fajnie byłoby, żebyśmy starali się ich unikać, ograniczali ich ilość i na przykład rozróżniali, że nawet rozmowa przez telefon z babcią jest czym innym niż dwie godziny biernego oglądania filmików na YouTubie – podkreśla Arkadiusz Klej.

Z badania „Children of the 2020s” przeprowadzonego przez University College London (UCL) wynika, że dwuletnie dzieci spędzające najwięcej czasu przed ekranami (średnio pięć godzin dziennie) uzyskiwały niższe wyniki w testach słownictwa niż te, które spędzały przed ekranami najmniej czasu (średnio 44 minuty dziennie). Maluchy regularnie korzystające z ekranów potrafiły wypowiedzieć średnio 53 proc. z 34 słów testowych, w porównaniu z 65 proc. maluchów, które korzystały z ekranów najrzadziej.

My w SpeechFlow przetwarzamy dane medyczne po to, żeby być w stanie bardzo personalnie podchodzić do pacjentów. Przykładowo 70-letni pan Stanisław, który był przez całe życie krawcem, a teraz przeszedł udar, powinien otrzymać takie pomoce terapeutyczne, które nawiązują do tego, czym się zajmował. To jest związane z ładunkiem emocjonalnym, z tym, jak działa ludzka pamięć. Taka terapia jest po prostu skuteczniejsza. Personalizacja zawsze była możliwa, ale ona była bardzo obciążająca. Wymagała bardzo dużo pracy. Technologia sprawia, że ona staje się dla nas dostępna – tłumaczy współzałożyciel SpeechFlow.

Raport „Społeczne postrzeganie zawodu logopedy a potrzeby logopedów” pokazuje, że 65 proc. specjalistów uważa swoje warunki pracy za niezadowalające. Podkreślają potrzebę poprawy pod względem ekonomicznym (84,1 proc.), prawnym (76,8 proc.) i społecznym (71 proc.).

Polski start-up SpeechFlow dostarcza logopedom nowoczesne narzędzia, które ułatwiają codzienną pracę i zwiększają zaangażowanie pacjentów. Za pośrednictwem generatora pomocy można m.in. tworzyć spersonalizowane gry i materiały terapeutyczne. Firma organizuje także szkolenia, które uczą, jak samodzielnie projektować gry logopedyczne. Do rozwoju firmy przyczynił się m.in. jej udział w programie „Platformy Startowe Unicorn Hub”, realizowanym przy udziale Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Program finansowany jest ze środków Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej (FEPW).

Dane logopedyczne, pomimo że często są medyczne, nadal dotyczą dość podstawowych sytuacji. Chociażby tego, czy dobrze, czy źle wymawiamy „R”. Jednocześnie branża ta jest obłożona bardzo jasnymi regulacjami ze strony Unii Europejskiej, zarówno od strony RODO, jak i AI Act. One narzucają bardzo jasne regulacje, których wszystkie firmy w Europie muszą przestrzegać – podkreśla Arkadiusz Klej.

Źródło: Newseria